Bel ons nu!

De piketfase

Rechtsbijstand

In 2008 deed het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) uitspraak in de zaak Salduz tegen Turkije. Uit dit arrest bleek dat iedere verdachte voorafgaand aan het eerste politieverhoor het recht heeft een advocaat of raadsman te spreken. De uitspraak in de zaak Salduz werd later bevestigd door uitspraken van het EHRM in soortgelijke zaken. Uit dit arrest volgde de aanwijzing rechtsbijstand politieverhoor, die regels stelt rond de rechtsbijstand voorafgaand aan het eerste verhoor (consultatiebijstand). De toepassing van deze regelgeving wordt in de praktijk “Salduz” genoemd. 

Categorieën A, B en C

Op 1 maart 2017 zijn een tweetal wetten en een uitvoeringsbesluit in werking getreden, die de regelingen in de EU richtlijn rondom het verhoorbijstand in de Nederlandse wet vastleggen. Nederland kent een consultatiebijstand én een verhoorbijstand. In de regelgeving wordt onderscheiding gemaakt tussen strafbare feiten. •        Dit staat bekend als A-, B- en C-feiten.

 A-feiten zijn strafbare feiten waarop een gevangenisstraf van twaalf jaar of meer kan worden toegepast;

  • B-feiten betreffen de overige strafbare feiten waarbij een voorlopige hechtenis mag worden toegepast (bijvoorbeeld diefstal);
  • C-feiten zijn strafbare feiten, waarbij een voorlopige hechtenis niet mag worden toegepast.

Recht op consultatiebijstand en verhoorbijstand

Kinderen tot 12 jaar kunnen niet worden vervolgd. Daarom hebben zij ook geen recht op consultatiebijstand. Wel dient er altijd een vertrouwenspersoon aanwezig te zijn bij het verhoor van de 12-minner.

 Per 1 maart 2016 heeft iedere verdachte (zowel meerderjarige als minderjarige verdachten) recht op bijstand van een advocaat tijdens het (politie)verhoor. Minderjarige verdachten hebben dit recht al sinds 2010. Het gaat om het geval wanneer de verdachte is aangehouden, of door de politie of een andere opsporingsinstantie wordt uitgenodigd om te worden verhoord. De opsporingsambtenaar moet de verdachte actief op dit recht wijzen.

 Vanaf 1 maart 2017 geldt dat aangehouden minderjarige verdachten geen afstand meer kunnen doen van hun recht op consultatiebijstand, ongeacht het strafbare feit of hun leeftijd. Voor de aangehouden minderjarige verdachte moet dus altijd een raadsman worden opgeroepen voor het verlenen van consultatiebijstand. Voor de groep aangehouden meerderjarige kwetsbare verdachten met een verstandelijke beperking, psychische stoornis en/of cognitieve functiestoornissen aangehouden verdachten van A-feiten, geldt dat zij alleen afstand kunnen doen van hun recht op consultatiebijstand na overleg met een raadsman. Voor deze aangehouden verdachten moet om die reden altijd een raadsman worden opgeroepen.

Als de minderjarige afstand doet van verhoorbijstand van een advocaat, blijft bijstand door een vertrouwenspersoon bij het verhoor mogelijk.

Van het feit dat het voorgaande aan de verdachte is meegedeeld, wordt in een proces-verbaal melding gemaakt. Daarin wordt ook vastgelegd of en hoe verdachte gebruik wenst te maken van zijn recht op verhoorbijstand.

De verdachte wordt erover geïnformeerd dat gebruikmaking van het recht op verhoorbijstand van een raadsman bij A- en B-zaken voor hem geen kosten met zich meebrengt; bij C-zaken zijn de kosten van verhoorbijstand daarentegen voor eigen rekening. Nog regelmatig wordt door de politie vertelt dat als een voorkeursadvocaat wordt ingeschakeld, de kosten voor eigen rekening zijn. Dit is niet juist. Als er recht op verhoorbijstand bestaat, dan worden ook de kosten van een voorkeursadvocaat vergoed.

 De hulpofficier van justitie aan wie de verdachte wordt voorgeleid, vergewist zich ervan of het voorgaande aan verdachte is medegedeeld. Als verdachte heeft aangegeven afstand van het recht op verhoorbijstand te doen, dan verifieert de hulpofficier of de verdachte inderdaad afstand doet. Van deze verificatie wordt melding gedaan in een proces-verbaal.  

De consultatiebijstand en verhoorbijstand

Tijdens de consultatiebijstand spreekt spreek ik met jou en zal ik je voorlichten over jouw rechten, wat je kan verwachten en hoe een verhoor in zijn werk gaat. Ik beschik op dat moment alleen nog maar over de piketmelding en bezit dus ook nog geen dossier. Ik kan daarom alleen een inschatting van de zaak maken op grond van hetgeen je mij vertelt en de informatie van politie. Alles wat wij bespreken is absoluut vertrouwelijk.  

De kosten van rechtsbijstand voor en tijdens het politieverhoor

In geval van aanhouding wegens verdenking van een categorie A- of B-zaak is consultatiebijstand en/of verhoorbijstand  kosteloos. Bij categorie C-zaken komen de kosten wel voor eigen rekening.